Utvendig maling

Første del av 2016 stod i stor grad i det utvendige arbeidet sitt teikn. Reparasjon av kledning og vindauge tok snikkarane seg av. Men så skulle det malast, og det var min jobb. Eigeninnsats må til skal eg kome i mål med dette prosjektet. Maling av ytterveggane tok mykje tid, og var eit anstrengande kapittel, men det vart fint når toppstrøket kom på!

Øvste delen av veggen er ferdig mala

Arbeidet med kledninga blei gjort på nyåret. Når det blei varmare i veret tok eg fatt i arbeidet med å få overflatebehandla veggane utvendig. Det var lenge sidan siste malingsstrøk og tydeleg for alle at det var på tide å leite fram skrape og malarkost.

Dei siste gongane huset har vore mala har det vore brukt dekkbeis, og når eg tok over huset var eg svært usikker på om det ville la seg gjere å male på nytt med linoljemaling. Men etter å ha konferert med ein malar med kompetanse på linoljemaling, blei det klart at eg kunne senke skuldrane. Linoljemaling bit på det meste, men det er viktig å vere nøye med både forarbeid, påføring og kva tid ein malar.

Eg bestemte meg for å ta ein vegg i gongen og gjere denne heilt ferdig, så slapp eg å flytte stillaset mange gonger rundt huset. Det finns nok meir effektive metodar :-) Utfordringa var at med så malingsslitte veggar som Sarahuset hadde, måtte eg ha tre strøk med linoljemaling. I tillegg må det vere tørt vèr når ein skal male, og det må det ha vore i fleire dagar fordi veggane må naturligvis vere heilt tørre. Sola må ikkje stå på den veggen som skal malast når ein held på, og tørketida per strøk er fleire dagar… Ikkje enkelt å få mala med linoljemaling i vestlandsk ‘sommar’-ver!

Jobben starta med å skrape grundig, og så vaska eg veggen med vanleg husvask. Sarahuset står på ein trafikkert plass, og asfaltstøvet låg i tjukke lag oppetter veggane. Det viste seg fort at den vanlege metoden med å spraye på husvask, vente nokre minutt og så spyle av med hageslange, fungerte dårlig. Trafikkstøvet satt framleis fast som eit seigt, svart belegg.

Eg enda opp med å bruke vaskesvamp, av den typen ein brukar på kjøkkenet, og skrubba kvar cm av kledninga med husvask. Dette var effektivt for å få treverket reint, men det tok si tid. Når så kledninga fikk tørka, og eg trudde at det endeleg var klart for maling, viste det seg å ha losna så mykje maling at veggen måtte skrapast på nytt. Pjuh!

Skrapa og vaska - og skrapa ein gong til

Men omsider var grunnarbeidet gjort, og det var klart for maling. Fordelen med å bruke stillas var at eg kunne kle veggen inn med presenning, og slik halde regnet ute. Trygt står ein også :-)

Første strøket var eit grunningsstrøk, der eg brukte fortynna maling og grunna dei malingsfrie partia av kledningsborda. Til strøk nummer to bruke eg ufortynna maling, og flekka igjen på dei delane som hadde vore fri for maling. Til slutt eit toppstrøk over det heile, og veggen stod fram «ny» og fin.

Men det er som kjent fire veggar på eit hus, pluss eit påbygg i mitt tilfelle. Og sommaren 2016 var ikkje den store vermessig sett. Eg har derfor framleis ein del malingsarbeid igjen utvendig. Kombinasjonen av lang tørketid og mykje regnver gjorde det tungt å kome rundt.

Så når sommaren nærmar seg på nytt er det berre å brette opp ermane, då skal malingsarbeidet fullførast!

Eg valde i denne omgang å framleis male kvitt. For oss i familien er dette den ‘rette’ fargen, sidan vi ikkje har sett huset anna enn kvitt.

Men på gamle bilete ser kledninga litt mørkare ut, og listene er i ein kontrastfarge. Når eg starta å skrape veggane, fann eg ein lys gulaktig farge. Og på listene har eg skrapa fram ein mørk brun-raud farge. Så neste gong det er behov for maling er det også tid for å vurdere fargeforandring, då basert på ei skikkelig fargetrapp.

Spor etter gamle fargar

Ute som inne har eg brukt linoljemaling av den gammaldagse typen. Eg har halde meg til det svenske merket Ottosson, og er veldig nøgd med det.

Sjå http://ottossonfarg.com/

Ottosson har gode rettleiingar liggande på nettet.

Det er også veldig god hjelp å få hos forhandlaren på Vigra, bedrifta Dør- og vindusvern AS. Flinke folk!

Linoljemaling er lett å påføre og stryke ut, og gir ikkje ubehag pga løysemiddel eller sterk lukt. Dei ferdig mala overflatene blir kjempefine.

På den negative sida er som nemnt tørketida, som fører til ein del praktiske problem. I tillegg er det håplaust å gjere reine penslane, så eg må tilstå at det har vore mykje bruk og kast på det området. Ikkje så bra…

Ferdig resultat. Knotten likte også den nymala veggen.

Kjøkkenet tar form

Interiøret i Sarahuset skal tilbakeførast så godt som det let seg gjere.
Til jobben med å finne dei rette fargenyansane vil eg ha hjelp av fagfolk. Dette er travelt opptatte folk, og det vil dermed ta litt tid før den endelege tilbakeføringsjobben blir gjort.

Dei gamle overskapa skal framleis brukast

For at huset skal bli beboeleg, har eg derfor i denne omgang gjort det enkelt og førebels mala kjøkkenet kvitt. Fargen heiter kitt-kvit.

Linoljemaling har svært god dekkevne, fordi malinga inneheld veldig mykje tørrstoff. Den slitne, gule tømmerveggen på kjøkkenet er derfor ferdig overflatebehandla etter berre eitt strøk med kvit maling.

Sjekk forvandlinga!

Ferdigmala vegg

Før-utgåva

…og eitt steg tilbake…

Ikkje alt går heilt etter planen, nei. For eksempel når fruen skal blande seg fram til den fine grålilla fargen som er den opphavelege fargen på tømmerveggane i det som no er blitt «fuglerommet», og endar opp med ein mystisk supperosa farge i staden for.

Det var ikkje det at eg ikkje visste det, men heretter hugsar eg det kanskje også: når ein testar ut malingsfargar er det VIKTIG å prøve på eit prøvestykke som er grunna. Eller at ein malar i alle fall to strøk for å sjå korleis fargen blir. Linoljemaling trekkjer godt inn i treverk, og fargen kan bli veldig misvisande etter berre eitt strøk. Så det som såg ut som grålilla i starten, enda altså opp som heilt feil rosa, hehe.

Grålilla til venstre, supperosa til høgre

Og har ein hovudet under armen når ein malar tak på slutten av dagen blir det heller ikkje bra!

Var nøgd med mitt nymala kjøkkentak, heilt til ein solid «heilagdag» openberra seg i sollyset eit par veker seinare. 

Når eg malar større flater stryk eg malinga på med malerull, for så å stryke etter med fordrivar. Malerull er sjølvsagt "juks", på 1800-talet var det pensel som gjaldt, og penselstrøka skal vise i malinga. Den mala flata blir heilt annleis dersom ein brukar rull.

Det er derfor viktig å vere nøye med fordrivaren etter at rullen har vore i bruk. Og når ein så gløymer nettopp dette...avslørt!

Slik skal det vere...

...ikkje slik...

Det nyttar ikkje å berre bruke penselen over i eit nytt strøk heller, rullen lagar nuppar som ikkje let seg dekke. Så her er det berre ein ting å gjere, slipe ned det verste, og male på nytt.

Godt at det berre dreiar seg om ein halv m2 eller så!

:-D

Kvitt er ikkje berre enkelt

Tak skal malast, og då gjeld det å finne rette fargen! Taka i Sarahuset er stort sett lyse frå før, men alderen har gjort fargane noko ubestemmelege. Det er litt variasjon frå rom til rom, frå kvitt/lysegrått til lys beigeaktig og lys oker.

Eg tok utgangspunkt i kvite tak. Og så veit alle som er opptatt av interiør at det finns ganske mange «kvite» fargar…

Den første fargen eg prøvde, zink-kvitt, er skinande kvit, og virka nesten kunstig kvit når eg prøvemala. Heilt feil i forhold til romet. Farge nr to, kitt-kvit, såg flott ut så lenge han var i spannet, men taket vart gulaktig og ikkje slik eg ønska det.

Prøvemaling. Kitt-kvit lengst til venstre, zink-kvitt der lampen heng, elles original farge. Litt dårleg farge-gjengiving på bildet.

Farge nr tre, lysgrå, var eg litt bekymra for skulle virke for mørk. Men den gjorde susen! To tak er no ferdigmala. Taka ser kvite ut, har ein litt elegant touch, og fargen kler huset. Det blir spennande å sjå om det blir like vellykka i resten av huset, lyset i eit rom har som kjent mykje å seie for korleis ein oppfattar fargane. Eg kryssar fingrane!

Ferdigmala tak i lys grått. Linoljemaling er veldig blank i starten, men vert mattare i løpet av få veker.

Og ein ting er sikkert: å male bjelketak tar lenger tid enn ein skulle tru!

Lampen på biletet vart i si tid laga av farmor. Er det dette som vert kalla ein skjørtelampe, mon tru?

Bad

Badet er ferdig panelt og mala, men framleis manglar innreiing, elektrisk opplegg, lister med meir. Men eg kan altså ikkje vente med å prøve ut korleis det skal bli, så her er ein smakebit:

Vaskestolen er av det opphavelege interiøret

Rommet er panelt med perlestaffpanel, som finns originalt i Sarahuset fleire stader.

Panelet er mala med linoljemaling. Ein malingstype som har dårleg ord på seg, men som eg har blitt godvenner med. Vakre fargar, fri for løysemiddel, enkel å bruke, fint resultat. Men lang tørketid, og ein må også planlegge arbeidet godt fordi malinga må bestillast, så sant ein ikkje er heldig og bur nær ein forhandlar.

Eg har så langt brukt svensk maling, heilt utan løysemiddel og derfor behageleg å bruke. Det er også viktig å male på rett måte, med fleire tynne strøk. Gode instruksjonsfilmar finns på nettet, og det er ikkje vanskelig!

Veggane er mala i ein lys, litt varm gråfarge. Skrapeprøver tilbake til dei eldre malingslaga viser at det har vore brukt mykje grått i huset tidlegare, og eg kjem til å bruke autentiske fargar så langt råd.

NB: I tidlegare tider mala ein med kost, fordi rullen ikkje eksisterte. I dag er det «lov» å bruke rull, men ein må gå over med fordrivar etterpå, så ser veggen ut som han er mala på gamlemåten. Penselstrøka skal vise :-)

Golvet har fått vinylbelegg. Sjølvsagt eit framandelement i eit hus som dette, men kombinasjonen av skeivt hus, lav takhøgd og at badet ligg over kjøkkenet gjorde at det måtte bli eit kompromiss. Belegget byggjer lite i høgda, og viktigast av alt: golvet blir tett!

Meir om linoljemaling på Bygg og bevar:

http://www.byggogbevar.no/pusse-opp-gammelt-hus/maling/stadig-stoerre-interesse-for-linoljemaling.aspx

Original perlestaffpanel i loftsgangen

Skattejakt

Draumen for arbeidet med Sarahuset er å sette huset i stand på ein slik måte at oldemor Sara ville ha kjent seg igjen. Samtidig må det bli eit hus som er godt å leve i for oss som skal bo der i framtida. Sarahuset skal ikkje vere eit museum, men håpet er at fortida skal bli vakkert synleg i den nye utgåva av huset.

Det er artig å bla seg forsiktig bakover i tapetlag og fargelag, og avdekke huset si interiørhistorie. Og ikkje minst sjå om ein kan finne ting som kan takast fram i dagen på nytt.

For sjå kva som kan dukke opp: Når dørlistene vart tatt ned i det minste kjøkkenet vart ei lita stripe med mala tømmer avdekka. Etter litt nærare undersøking var det ingen tvil, veggplatene måtte ofrast. Ein flott tømmervegg med gråbrun maling kom til syne under dei litt anonyme platene. Til og med med spor etter gamle hyller! Gull!

Den som hadde hatt dei gamle hyllene som har hengt på veggen…

Ny ytterdør - hurra!

Midt i desember vart den nye ytterdøra montert. Etter lang tid med gjenspikra hovudinngang blei huset på nytt 'heilt' :-)) .
Døra er ein kopi av den gamle som dessverre vart fjerna på 80-talet, og laga i tett og fin furu. Etter impregnering med 12-15 strøk rå linolje, vart døra mala med rein linoljemaling. Lett og grei å jobbe med og velsigna fri for løysemiddel. Tørketida er ei tålmodigheitprøve, for det tar nemlig dagesvis! Men resultatet vart veldig fint :-)

Døra er mala i den opphaveleg fargen som eg fann i den gamle dørkarmen. Dørhandtaket er også frå dengong då.

Når ein brukar linoljemaling vil penselstrøka vise - litt ekstra sjarm! Her også med isroser.

Ny, tofløya ytterdør

Sarahuset i 1982, med original ytterdør